اوقات فراغت 1
|
اوقات فراغت |
|
اوقات فراغت از ديدگاه عالمان، جامعه شناسان و دانشمندان به حدي مهم است که معتقدند; موجوديت و اصالت فرهنگ هاي جامعه بر مبناي فرصت ها و اوقات فراغت افرادي که در آن جامعه زندگي مي کنند پي ريزي شده است. فرانسيس دوگه مي گويد«به من بگوييد اوقات فراغت را چگونه مي گذرانيد تا بگويم شما که هستيد و فرزندانتان را چگونه تربيت مي کنيد.» و يا تاگور شاعرمعروف هندي معتقد است; تمدن هاي انساني سرمايه هاي جاويداني هستند که از کاشت، داشت و برداشت صحيح اوقات فراغت متجلي گذشته اند. چنان چه کارکردهاي فراغت را نشاط و شادابي، تفريح و سرگرمي سالم و بالا خره رشد و شکوفايي استعدادها و تکوين شخصيت بدانيم و نظر به اين که کشور ما در رديف جوان ترين کشورهاي دنيا(با ميانگين سني 16سال) مي باشد، هدايت، ايجاد امکانات براي غني سازي اوقات فراغت دانش آموزان مي تواند در شکل گيري شخصيت و هويت آنان و سازندگي جامعه ايراني و اسلا مي نقش به سزايي داشته باشد. براساس تحقيقات انجام شده در برخي کشورهاي در حال توسعه، مشکلا ت عمده گذران اوقات فراغت، نداشتن امکانات سالم تفريحي، عدم آگاهي، نداشتن برنامه صحيح و اصولي و همچنين اجراي سياست هاي نامناسب فرهنگي و اقتصادي و اجتماعي مي باشد که موجب انحراف نوجوانان و جوانان و کشيده شدن آنان به سوي تفريحات ناسالم است. پژوهش هاي انجام شده در ايران نيز حاکي از اين مطلب است که بسياري از معضلا ت اخلا قي و فرهنگي در بين نوجوانان و جوانان، موازي کاري ارگان ها و سازمان هاي ذي ربط و فقدان برنامه ريزي صحيح جهت گذران اوقات فراغت در بين آنان بوده است. رمز موفقيت آموزش و پرورش وجود معلمان و مربيان کارآمد، با انگيزه، خلا ق و پويا مي باشد. اين در حالي است که استکبار جهاني تمام تلا ش خود را معطوف تسلط فرهنگي غرب بر جامعه اسلا مي کرده است و در اجراي اين اهداف شوم از ابزار و وسايل فرهنگي و اشاعه فرهنگ مبتذل و تفريحات ناسالم براي دانش آموزان(نوجوانان و جوانان) بهره مي جويد. بنابراين لزوم برنامه ريزي و سياستگذاري مناسب و وضع قوانين لا زم براي غني سازي اوقات فراغت دانش آموزان براي جلوگيري از رواج فرهنگ ابتذال غرب بسيار ضروري و لا زم به نظر مي رسد. خوشبختانه عنايت ويژه مجلس شوراي اسلا مي به امور تربيتي و تصويب و ابلا غ آن به آموزش و پرورش گواه اهميت و نقش امور تربيتي در احياي فرهنگ اسلا مي و ايراني در بين دانش آموزان است. بديهي است هر گونه سياستگذاري و برنامه ريزي براي رسيدن به«وضع مطلوب» نياز به شناخت«وضع موجود» مي باشد. يعني شناخت نيازها، تمايلا ت، علا قه و گرايش ها و نگرش هاي دانش آموزان به انواع فعاليت هاي فوق برنامه و فراغت و برنامه ريزي و تدارک امکانات لا زم يک ضرورت براي امور تربيتي در آموزش و پرورش مي باشد. تعاريف خاص و عام فراغت در لغت به معناي آسودگي و آسايش است اما از نظر اصطلا حي و از ديدگاه جامعه شناسان اين گونه تعريف شده است «گذران اوقات فراغت، مجموعه فعاليت هايي را در بر مي گيرد که شخص به ميل خود، خواه براي استراحت، خواه براي تفريح، خواه براي گسترش اطلا عات يا مشارکت آزاد اجتماعي و يا بروز خلا قيت و توانايي، در زمان فارغ التحصيلا ن از تعهدات شغلي و خانوادگي و اجتماعي بر عهده مي گيرد. سطوح فعاليت هاي فراغتي از نظر کيفيت فعاليت هاي فراغتي از سطوح مختلف ارزشي از نظر نوع انگيزه و پاسخگويي به سلسله مراتب نيازها برخوردار است گذران فراغت در مراتب عالي مي تواند به خلا قيت علمي، هنري و اعتلا ي ارزش هاي اخلا قي و خدمات اجتماعي بپردازد. در يک سطح ديگر مي تواند به رفع خستگي کسب لذت و آسايش و تامين سلا مت جسمي و روحي کمک کند. اما در عين حال گذران فراغت مي تواند با نوعي آسيب هاي فردي و اجتماعي مثل روي آوردن به مواد مخدر، بزهکاري و ستيزه جويي همراه باشد. در اين مبحث بايد به و اهميت تمايز ميان فراغت فعال و فراغت غير فعال اشاره کرد که در شرايط دنياي معاصر به سمت عدم تعادل و گسترش فراغت غير فعال گرايش پيدا کرده است. يکي از اهداف اصلي برنامه ريزي و مديريت گذران فراغت کمک به ايجاد تعادل و توازن ميان انواع فعاليت هاي سالم فراغتي و کاهش انگيزه ها و زمينه هاي فراغت ناسالم است. انواع و اشکال فعاليت هاي فراغتي با توجه به اهداف برنامه ريزي و مديريت فراغت مي توان تمام فعاليت هاي فراغتي را در هفت گروه دسته بندي کرد: متغيرهاي موثر بر شيوه هاي گذران اوقات فراغت مجموعه عوامل و متغيرهاي موثر در گذران فراغت را مي توان به 6 گروه به شرح زير تقسيم کرد: 1- متغيرهاي اجتماعي و فرهنگي (تحصيلا ت، پايگاه اجتماعي، فرهنگ ملي و اعتقادات ديني، موقعيت طبقاتي و...) سير تحولي غني سازي برخي از صاحب نظران و پژوهشگران معتقدند گذران اوقات فراغت از زمان تاريخ بشريت بوده و به صورت بازي يا مراسم مذهبي و آئين ها و آداب و رسوم انسان ها بوده است اما گروهي از دانشمندان گذران اوقات فراغت را از پديده هاي دوران صنعتي مي دانند. مدت زمان فراغت 54 درصد نوجوانان يک تا 3 ساعت در شبانه روز اوقات فراغت دارند. براساس نتايج به دست آمده در جامعه مورد بررسي شهري هر فرد نوجوان به طور متوسط 157 دقيقه (حدود دو نيم ساعت) در شبانه روز فراغت دارد. نحوه گذران اوقات فراغت 87 درصد گذران اوقات فراغت مربوط به تماشاي تلويزيون در بين جوانان و نوجوانان مي باشد. لذا يک هماهنگي و همکاري و تعاملي بين صدا و سيما و امور تربيتي آموزش و پرورش لازم و ضروري مي باشد. 64 درصد نوجوانان 11 تا 14 ساله اوقات فراغت خود را به «بازي و ورزش» مي پردازند که البته نسبت پسران 86 درصد و دختران 40 درصد است. نوع علاقمندي به گذران اوقات فراغت 76 درصد نوجوانان با اولويت ورزش فوتبال را دوست دارند البته دختران با اولويت واليبال را دوست دارند، 61 درصد از نوجوانان علاقمند به فيلم هاي ايراني هستند. جالب است بدانيم بيشتر علاقمندي نوجوانان به فيلم هاي جنگي و رزمي است، 41 درصد عاطفي و خانوادگي در رتبه دوم قرار دارد. |
خدا را شکر گذارم