مقالات اموزشی در زمینه آموزش و پرورش

مدارس هوشمند

طبق مصوبات شورای ICT وزارت متبوع در سال تحصيلي1383-84 ، Pilot مدارس هوشمند به سازمان آموزش و پرورش شهر تهران محول گرديد.

پس از طرح موضوع در شوراي راهبري فناوري اطلاعات و ارتباطات تعداد 4 دبيرستان در 4 منطقه تهران انتخاب و از سال تحصيلي بعد اجراي آزمايشي طرح در اين مدارس آغاز گرديد.براي اجراي طرح وضعيت موجود مدارس از لحاظ تجهيزات و وضعيت نيروي انساني مورد بررسي قرار گرفت .مديران مدارس فوق ضمن شركت در جلسات متعدد كارشناسي در جريان امر قرارگرفتند. تجهيز و ايجاد شبكه واحدهاي داخلي و نحوه توليد محتواي الكترونيك ) ،آموزش معلمان( زبان انگلیسی و مهارتهای ICDL )آ به انجام رسيد .

در حال حاضر تعداد اين مدارس افزايش يافته و روز به روز بر كيفيت و كارآيي اين مدارس افزدوه مي گردد.

تعاريف :

تعريف مفهومي : مدرسۀ هوشمند مدرسه اي است كه جهت ايجاد محيط ياددهي - يادگيري و بهبود نظام مديريتي مدرسه و تربيت دانش آموزان پژوهنده طراحي شده است .

تعريف : مدرسۀ هوشمند مدرسۀ فيزيكي است كه كنترل و مديريت آن مبتني بر فناوري رايانه و شبكه مي باشد و محتواي اكثر دروس آن

الكترونيكي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن هوشمند است .

اهداف :

رشدهمه جانبه دانش آموزان ( ذهني . جسمي . عاطفي و رواني )

ارتقاء تواناييها و قابليتهاي فردي

تربيت نيروي انساني متفكر و آشنا به فناوري

افزايش مشاركت مردمي

راهبردها و خط مشي ها :

- تاكيد بر مهارتهاي فكر كردن

- تدريس ارزشها و زبان از طريق آموزش

- فراهم نمودن محيط ياد دهي - يادگيري

- فراهم كردن انواع شيوه هاي آموزشي برا ياستعدادهاي مختلف

- آگاهي دادن به اولياء در مورد آنچه در مدرسه واقع شده است .

- فراهم كردن فرصتهاي همكاري افراد جامعه با مدرسه

اركان مدرسۀ هوشمند :

محيط ياددهي - يادگيري

اين محيط چهار حوزه را تحت پوشش خود قرار مي دهد :

الف - برنامۀ درسي ب - روش تدريس ج - ارزیابی د - محتوا

مديريت : منابع و فرآيندهاي مورد نياز محيط ياددهي - يادگيري را پشتيباني و حمايت مي كند.

مسئوليتهاي افراد و مهارتهاي مورد نياز : در اين مدرسه نقش مدير. معلم .دانش آموز و والدين تغيير خواهد كرد و با توانيي ها و دانش خود نقش مؤثري در مدرسه خواهند داشت .

فناوري : ايجاد محيط ياددهي - يادگيري . مديريت و ارتباطات بيروني راه حل هاي مبتني بر فناوري را الزامي مي كند.

ويژگيهاي اركان مدرسۀ هوشمند:

محيط ياددهي - يادگيري

الف - برنامۀ درسي

اصول حاكم بر برنامۀ درسي در اين مدرسه به شرح ذيل مي باشد :

3 طراحي براي كمك به دانش آموزان براي رشد همه جانبه و متعادل

3يكپارچه سازي دانش آموزان براي رشد همه جانبه و متعادل

3يكپارچه سازي دانش . مهارتها و ارزشها از طريق برنامۀ درسي ( باپروژه اي نمودن فعاليتها ي مربوط به محتوا )

3نظم و تداوم در آموزش

3ايجاد نگرشها ي مناسب در استفاده از فناوري

3 دسترسي همه دانش آموزان به آموزش مطلوب

ديدگاه برنامۀ درسي :

3معني دار بودن : همۀ دانش آموزان مفاهيم آموزش را درك مي كنند تا مقصود از آموزش خود را بدانند .

3 مسئوليت اجتماعي : از وضايف و مسئوليتهاي خود در جامعه آگاه مي شود . نسبت به مردم احساس مسئوليت مي كنند .

3باز خورد برنامۀ درسي : برنامۀ درسي بايد در دانش آموز مهارت و نگرش نقادانه و خلاقيت مثبت ايجاد كند .

3همه جانبه بودن : برروي رشد همۀ ابعاد انساني تاكيد مي كند و به دانش آموزكمك مي كند كه روابط بين موضوعات مختلف را درك كند .

3عدم محدوديت : برنامۀ درسي محدود كننده نيست . اولا" دائما" برنامه هاي موجود بازنگري مي شود . ثانيا" به دانش آموزان اجازه مي دهد از برنامۀ درسي خود فراتر گام بردارند.

3هدفداري : برنامۀ درسي از فناوري به عنوان يكي از وسايل انتقال دانش استفاده مي كند و به دانش آموزان نيز مهارت استفاده از فناوري را براي رفع نياز خود را مي آموزد.

ب - روش تدريس

روش تدريس در اين مدرسه. دانش آموز محور خواهد بود.

اصول حاكم برروش تدريس به شرح ذيل مي باشد :

3 فراهم كردن تركيبي از روشهاي يادگيري براي اطمينان از رشد همه جانيه استعدا ها و قابليتهاي دانش آموز به منظور :

الف - تشويق يادگيري و ارتقاء خلاقيت

ب - دانش آموز محوري فعاليتها و ارتقاء تواناييهاي فردي

3فراهم نمودن انواع روشهاي آموزشي براي ارتقاء يادگيري

3هدايت كلاس با روشهاي مختلف ياددهي - يادگيري

با توجه به دانش آموز محور بودن مدرسۀ هوشمند نقش دانش آموز مهمتر مي باشد به صورتي كه :

3درتعيين اهداف آموزشي دانش آموز با راهنمايي معلم خود اهداف را شكل مي دهد.

3درتعيين وظايف آموزشي به پيشنهاد معلم وظايف توسط دانش آموز تعيين مي گردد.

3در انتخاب منابع دانش آموز منابع خود را در نظر مي گيرد و از معلم در مورد آنها نظر مي خواهد.

ج - ارزيابي

ارزيابي در مدرسه به صورت هوشمند ودر برخي دروس با توجه به نوع درس غير هوشمند مي باشد .

ويژگيهاي ارزيابي :

1جامعيت 1اجرا در انواع شكلها 1 روشهاي چند گزينه اي 1 به موقع بودن 1دانش آموز محوري 1 استمرار

- حيطه ارزيابي در مدرسۀ هوشمند جامع مي باشد و علاوه بر ارزشيابي پاياني آمادگي و پيشرفت را نيز در بر مي گيرد و اين روش اطلاعات گوناگوني در مورد توانايي ها و نوع يادگيري دانش آموز ارائه مي دهد:

3ارزشيابي ورودي = سنجش سطح دانش و توانايي.

3ارزشيابي مستمر = اندازه گيري پيشرفت دانش آموز براي سنجش قوت ها و ضعف هاي موجود.

3ارزشيابي پاياني = با توجه به سيستم آموزشي حاضر اين ارزشيابي به صورت كتبي از ميزان يادگيري دانش آموز به عمل مي آيد .

- ارزيابي به شكلهاي مختلف طراحي مي شود : ارزيابي در كلاس ارزيابي مدرسه اي ارزيابي متمركز .

3ارزيابي در كلاس : اين نوع ارزيابي در حين آموزش و پس از آموزش مي باشد .

3ارزيابي مدرسه اي : اين نوع ارزيابي در پايان هربخش درسي مي باشد.

3ارزيابي متمركز : اين نوع ارزيابي هر زمان كه دانش آموز اعلام آمادگي كند به صورت يك پروژه ارائه مي گردد.

د - محتوا

در اين مدرسه محتوا به دو شكل مي باشد :

3محتواي تهيه شده با استانداردهاي لازم ( ازطريق آموزش و پرورش )

3محتوايي كه معلم توليد مي نمايد.

به طور كلي محتوا بر اساس چهار شاخص اصلي شكل مي گيرد:

1كيفيت فني 1جذابيت

1 كيفيت آموزشي 1 تطابق با برنامه درسي

مديريت :

مديريت كارا و اثر بخش كه بتواند منابع و فرآيندهاي مورد نياز براي پشتيباني تدريس و يادگيري را هدايت نمايد.

اصول حاكم بر مديريت مدرسة هوشمند

3اداره امر آموزش مدرسه

3افزايش مشاركت والدين و جامعه

3مديريت معلمان توانمند و متخصص

3خصيص منابع به نفع حداكثر دانش آموزان

3فراهم آوردن محيطي سالم در مدرسه

3اطمينان از امنيت مدرسه و كاركنان آن

3بهره برداري از فناوري و اداره آن به طور كارآمد و اثر بخش

وظايف مدير

رهبري مدرسه

- ارتباطات مناسب با والدين و جامعه

- سياستگذاري در راستاي اهداف آموزش و تربيتي

- مديريت برنامۀ آموزش متناسب با محيط ياددهي - يادگير

امور دانش آموزان

- تهيه سيستم جامع اطلاعات دانش آموزان به منظور ذخيره سازي بازيابي و گزارش دهي همه اطلاعات دانش آموزان .

- تسهيل فرآيند ثبت نام

- مشاوره و رسيدگي به امور آموزشي و تربيتي دانش آموزان

- مديريت آزمون ( شكل . نوع . صحت . نتايج )

- پيگيري امور بهداشت . بيمه و غيره

منابع آموزشي

- آشنايي با استفاده از پايگاه اطلاعاتي جامع آموزشي براي دسترسي سريع و ساده دانش آموزان و معلمان .

- فراهم ساختن منابع متناسب با نياز معلم و دانش آموز به صورت الكترونيكي و چاپي ( كتابخانه الكترونيكي و........)

- آشنايي با نرم افزار هاي آموزشي .

- تدوين برنامۀ درسي متناسب با منابع آموزشي .

امور مالي

- سيستم جامع حسابداري با توانايي توليد گزارشهاي مورد نياز به صورت خودكار.

- بازرسي و كنترل جامع براي اطمينان از كاركرد درست نظام مدرسه.

- بودجه ريزي سالانه و برنامه ريزي بلند مدت .

منابع انساني

- برنامه ريزي معلمان ( زمان بندي - ارزيابي )

- ايجاد سيستم جامع منابع انساني ( كارگزيني - آموزشي - تحصيلات - مرخصي ها - مهارت آموزي ).

- ارتقاء نيروي انساني ( مديريت برآموزش معلمان كادر اداري )

- اداره برنامه كاري كاركنان بوسيله دسترسي آسان به اطلاعات .

امنيت

- ايجاد ايمني مناسب براي دانش آموزان با سنين و نيازهاي مختلف

- ايجاد امنيت اطلاعات و دسترسي محدود فقط براي پرسنل مسئول

- تامين امنيت فيزيكي تجهيزات IT

- تامين امنيت فيزيكي اقلام مدرسه

فناوري

- نظارت برپياده سازي اجزاء فناوري در مدرسه

- برنامه ريزي واقع گرا براي توسعه قابليتهاي IT

- نظارت و هماهنگي لازم براي پشتيباني از اجزاء فناوري

- آموزش فناوريها

مسئوليتها و مهارتهاي حرفه اي

مدير

مدير اين مدرسه در اداره مدرسه با اطلاعات و فرآيتدهاي هماهنگي سركار دارد . اثر بخشي مديريت در مدرسۀ هوشمند از طريق استفاده از فناوري اطلاعات ني باشد . مدير مدرسه بايد تحت آموزش مداوم فناوري اطلاعات باشد تا در اداره تجهيزات و فناوري و روشها توانمند گردد.

نكته : منظور از مهارتهاي اوليه IT شامل آشنايي با ICDL ( word ، power point) ومهارتهاي استفاده از محيط WEB مي باشد.

آموزشهاي مورد نياز :

- مهارتهاي اوليه IT ( word ، power point)

- نرم افزارهاي چند رسانه اي مرتبط با آموزش ( محتواهاي درس )

- نرم افزارهاي آموزشي و كمك آموزشي درسي ( طلاعات اوليه )

- نرم افزارهاي ويژه مديريت ( بانك هاي اطلاعاتي مرتبط )

- نرم افزارهاي اداري مانند ( نرم افزارجامع مدرسه )

نقش ها و مسئوليتها:

- تنظيم اهداف قابل حصول براي مدرسه با بررسي نيازهاي دانش آموزان ،اولياء و مردم

- برنامه ريزي براي ارتقاء دائمي مهارتهاي كاركنان اداري در زمينه كاربرد رايانه در امور اداري

- برنامه ريزي راهبردي براي فعاليتهاي محوله به مدرسه

- تبادل نظر با معلمان در مورد چگونگي بهبود شيوه هاي ياددهي - يادگيري در دنياي پر تحول امروزي

مهارتها :

- بكرگيري و عملياتي كردن تئوريهاي مديريت

- مهارتهاي خود رهبري ، انگيزش ، نوآوري ، خلاقيت ، كار گروهي

- توانايي استفاده از فناوريهاي مربوط در اداره مدرسه

- رهبري آموزشي

- كاربرد نرم افزارهاي چند رسانه اي و مديريتي

معلمان

معلمان در مدرسه هوشمند نقش هدايتگر را دارا هستند . در اختيار قراردادن منابع و تشويق دانش آموزان و امر هدايت آموزش در مدرسه به عهده معلمان مي باشد و دانش آموز يادگيري را خواهد آموخت . مهارتها و آموزش دقيق و كارآمد معلمان عاملي مهم و نياز اساسي در مدرسۀ هوشمند مي باشد .

آموزشهاي مورد نياز :

- مهارت IT ( word ، power point)

- كاربرد فناوري در فرآيند ياددهي - يادگيري ( برنامه درسي ، روش تدريس ، محتوا و ارزيابي )

- نوآوري در فعاليتهاي ياددهي - يادگيري

نقشها و مسئوليتها:

- برنامه ريزي و تدارك امور تدريس

- مديريت فناوري آموزشي

- رسيدگي به وظايف تخصصي در محيط ياددهي - يادگيري

- ارائه آموزش اثر بخش

مهارتها

طراحي آموزش

- فرآيند مديريت كلاس

- ارزيابي يادگيري دانش آموز

- انتخاب منابع متناسب با دانش آموز

- استفاده مناسب از فناوري در امر آموزش

كاركنان اداري

كاركنان اداري مدرسه كه مسئوليت آنها شامل نگهداري پرونده هاي دانش آموزان ، كاركنان ( آموزشي و غيرآموزشي ) ، امور مالي ،

روابط عمومي مدرسه ، انبار مدرسه و امور مربوط به رفاه دانش آـموزان و كاركنان مي باشد .

در مدرسه هوشمند اين وظايف به كمك فناوري انجام مي شود . كاركنان مدرسه بايد با نحوه اتوماسيون اداري آشنا باشند ، در واقع آنها بايد با مهارتهاي اوليه IT ( word ، excel)و واژه پردازها و صفحه گسترده ها آشنا باشند.

آموزشهاي مورد نياز:

- مهارتهاي پايه IT ( word، excel)

- نرم افزار هاي مديريتي

نقشها و مسئوليها :

- امور مالي مدرسه

- نگهداري پرونده دانش آموزان و كاركنان

- اداره امور مربوط به رفاه دانش آموزان و كاركنان

مهارتها :

- مهارت در IT ( word، excel)

- كاربرد واژه پردازها

- كاربرد نرم افزارهاي مديريتي

1مسئول كارگاه رايانه

حضور يك نفر هماهنگ كننده امور رايانه و فناوري در مدرسه الزامي است .همچنين اين فرد مسئوليت راهمايي و كمك به آموزش معلمان در آموزش كارآمد با استفاده از فناوري را بر عهده دارد . در نتيجه مسئول كارگاه رايانه بايد معلمي ، با توانايي استفاده از IT در زمينه آموزشي و مديريتي باشد.

آموزشهاي مورد نياز :

- مهارتهاي پايه و تخصصي IT

- بكارگيري IT در فعاليتهاي ياددهي - يادگيري

- خلاقيت و نوآوري در فعاليتهاي ياددهي - يادگيري

- ايفاي نقش به عنوان راهنما و پشتيبان آموزشي

- كمك به برنامه ريزي ارتقاء فني مداوم مدرسه و اعضاي آن

- آشنايي با سخت افزار و شبكه

نقشها و مسئوليتها

- حل مشكلات فني و شبكه و رايانه ها

- پاسخ به نيازهاي معلمان در مورد مسائل فني در كلاس درس

- همكاري با مدير در بكارگيري نرم افزارهاي مديريتي

- كمك در انتخاب و ارزيابي محتواهاي الكترونيك

- راهنمايي و آموزش معلمان در آموزش كارآمد از ابزارهاي فناوري

- نظارت بر نگهداري همۀ تجهيزات فني

- ارتباط با ستاد پشتيباني فني مدارس در خصوص تعمير ، جايگزيني و ارتقاء فني تجهيزات در موارد لزوم .

- حفظ همگامي با توسعه فناوري .

مهارتها :

- مهارتهاي پايه تدريس

- مهارتهاي پايه IT

- مهارت در بكارگيري ابزارهاي فناوري براي جمع آوري اطلاعات ، آموزش ، فرآيند مديريت و ارتباطات

1اولياء دانش آموزان

والدين دانش آموزان نقش اساسي در دست يابي به اهداف مدرسه و رشد متوازن و كلي دانش آموزان ايفاء مي كنند . افزايش مشاركت والدين در فرآيندهاي آموزشي اين مدرسه از اولويتهاي مهم مي باشد . والدين مي توانند به عنوان منابع آموزشي تلقي مي شوند و اين مشاركت در فرآيند مادام العمرآنها نيز مفيد خواهد بود.

راهبردها و خط مشي ها :

- برنامۀ كلي براي والدين دانش آموزان مدرسه

2رسانه ها ( چاپي - الكترونيكي )

2 نمايش و ارائه دستاوردها

- برگزاري نشستهاي مستمر در مورد نقش والدين در فرآيند تربيت دانش آموز

- برگزاري دوره هاي IT براي اوليا ء ( به صورت محدود )

- جلسه ماهانه و تشكيل گروههاي پشتيباني

- اردوهاي IT در مدرسه

- تابلوي اعلانات اولياء در سايت مدرسه

- صفحۀ ويژه والدين در سايت مدرسه

نقشها و مسئوليتها:

- تامين نيازهاي آموزشي فرزند خود

- پيگيري مراحل پيشرفت فرزند خود

- راهنمايي ، ايجاد انگيزش ، مشاوره با فرزند خود

- پشتيباني از فعاليتهاي مدرسه

مهارتها :

- توانايي استفاده ز پايگاه اطلاعاتي مدرسه

- آشنايي با فرآيندهاي آموزشي

فناوري

شبكۀ رايانه اي

شبكه اي از رايانه ها كه در آن بتوان منابع را به اشتراك گذاشت يكي از اساسي ترين بخش هاي مدرسه هوشمند مي باشد . شبكه در يك مدرسه هوشمند بخش هاي مختلف مدرسه را تحت پوشش قرار مي دهد. اين بخشها شامل دفاتر مدير، كاركنان اداري ، معلمين و كلاسهاي درس ، كتابخانه و محل ورود و خروج دانش آموزان مي باشد.

نظر به اهميت شبكه توجه به امنيت چنين شبكه اي مهم و حياتي است ، امنيت شبكه چه در بعد محرمانه بودن و چه در بعد حفظ اطلاعات ، بايد با توجه به استانداردهاي لازم تعريف گردد.

محتواي الكترونيكي

محتواي الكترونيكي اصلي ترين بخش در آموزش الكترونيكي در يك مدرسه هوشمند مي باشد . يك محتواي الكترونيكي بايد از استاندارهاي مشخصي برخوردار باشد تا بتواند ارتباط با مخاطب را به خوبي برقرار نمايد. توليد محتواي الكترونيك از طريق معلم يا سازمان آموزش و پرورش انجام مي پذيرد، كه در هر دو صورت رعايت استانداردها لازم است .

محيط ارتباطي بين اجزاء مدرسۀ هوشمند (platform)

مديريت آموزشي ، ارزيابي هوشمند ، محيطهاي گفتگوي دانش آموزان ، معلم و مدير، ارتباط با والدين ، نياز به يك بستر نرم افزاري دارد.

اين بستر كه به صورت مدلهاي مجازي به كار گرفته مي شود platform نام دارد كه براي مدرسۀ هوشمند با توجه به نيازها و شكل كار بايد به طور مستقل تعريف گردد .

آموزش و پرورش

تجهيز مدارس

آموزش و پرورش به منظور پيشبرد اهداف آموزشي از طريق الكترونيك ، نياز دارد كه مدارس مجهز به فناوري داشته باشد ، مدرسۀ هوشمند به عنوان يك مدرسه الكترونيك كامل بايد از تجهيزات رايانه ، شبكه ، نرم افزارهاي مورد نياز غني گردد تا بتواند به اهداف مورد نظر خود دست پيدا نمايد .

تهيه و استاندارد سازي محتوا

از وظايف آموزش و پرورش تهيه محتواي متناسب با اهداف و سياستهاي آموزشي كل كشور مي باشد . ايجاد استانداردهاي لازم در اين زمينه از اصولي ترين راهبردها است تا با ارائه اين استانداردها بتوان محتواهاي توليد شده در بخش خصوصي و دولتي را محك زد و از آن در مدرسه هوشمند استفاده نمود .

قوانين لازم براي مدارس هوشمند

در برخي از بخش هاي مدرسه هوشمند نياز به تغيير قوانين و اعمال سياستها ي جديد مي باشيم كه اين كار دشوار ، بايد در طول زمان و با در نظر گرفتن شرايط فرهنگي كشور صورت پذيرد. از جمله بخشهايي كه در آن نياز به تغيير قوانين مي باشد :

الف )- بخش ارزيابي ب )آموزش در بخش تربيت معلم ج )- ساماندهي تجهيز مدارس

پشتيباني از مدارس هوشمند

با توجه به اينكه مدارس هوشمند در حال تغيير ساختار آموزش در كشور مي باشند . حمايت از اين طرح داراي اهميت ويژه اي است ، پر واضح است كه استفاده ابزار توانمند فناوري در زمينه آموزش مي تواند قابليتهاو استعدادهاي دانش آموزان را به منصه ظهور برساند .

ارزشيابي از مدارس هوشمند با در نظر گرفتن مدارس گواه

وظيفۀ مهم آموزش و پرورش ارزشيابي و اعلام نقصها و ضعفهاي مدارس هوشمند مي باشد كه خود بايد داراي استانداردهاي لازم باشد كه بايد به بخش مربوطه در آموزش و پرورش ارجاع گردد.

سازمان آموزش و پرورش شهر تهران در سالتحصيلي 84-1383 اقدام به راه اندازي آزمايشي مدارس هوشمند (Smart Schools)

در چهار دبيرستان منتخب مناطق تهران نموده است كه اسامي آنها بشرح زير اعلام مي گردد:

طرح مدارس هوشمند سازمان آموزش وپرورش تهران

مدرسه هوشمند مدرسه‌اي فيزيکي است که کنترل و مديريت آن، مبتني‌بر فناوري رايانه و شبکه انجام مي‌گيرد و محتواي اکثر دروس آن الکترونيکي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن هوشمند است.

در چنين مدرسه‌اي يک دانش‌آموز هوشمند، با صرف وقت بر روي موضوعات به‌شکل مستمر، منابع و قابليت‌هاي اجرايي خود را توسعه و تغيير مي‌دهد و اين نکته‌اي است که به مسؤولان مدرسه اجازه مي‌دهد تا با توجه به تغييرات به‌وجود آمده و افزايش سطح اطلاعات دانش‌آموزان، آن‌ها را براي اخذ اطلاعات جديد آماده نمايند.

هدف از ايجاد اين‌گونه مدارس عبارتست از:

رشد همه جانبه دانش‌آموزان (ذهني ، جسمي ، عاطفي و رواني)

ارتقاء توانايي‌ها و قابليت‌هاي فردي

تربيت نيروي انساني متفکر و آشنا به فناوري

افزايش ارتقاء و مشارکت مردمي

نقش معلمان و دانش‌آموزان

آموزگاران و دانش‌آموزان در اين مدارس نقش و وظيفه خاصي به‌عهده مي‌گيرند.

دانش‌آموزان، مي‌آموزند که چگونه اطلاعات را پردازش کنند و به‌کار ببندند، آن‌ها تفكر مصمم و جدي را آموزش مي‌بينند و درباره هرآنچه آموخته‌اند، مي‌انديشند. هم‌چنين از دانش خود در زندگي روزمره بهره مي‌گيرند. از توانايي استفاده بهينه از فناوري شبکه برخودار بوده و امکان دستيابي به منابع اطلاعاتي ملي و جهاني را خواهند داشت و مي‌توانند باساير دانش‌آموزان، معلمان و مردم دنيا ارتباط متقابل برقرار کنند.

آموزگاران، از يک‌سو راه را براي فعاليت هر چه بيشتر دانش‌آموزان مستعد، هموار مي‌نمايند و از سوي ديگر به ساير دانش‌آموزان اين امکان را مي‌دهند که خودشان در فرايند يادگيري سهيم باشند. اهداف توسط معلمان شناسايي شده و سپس سمت و سوي حرکت دانش‌آموزان مشخص مي‌شود. در کل مي‌توان گفت هدايت و رهبري پيشرفت و ترقي دانش‌آموز وظيفه اصلي معلم در مدرسه هوشمند است.

برنامه‌ي سازمان آموزش‌وپرورش شهر تهران در جهت ايجاد مدارس هوشمند

جهت بررسي چگونگي عملکرد طرح مدارس هوشمند، جلسات کارشناسي در سازمان برقرار شد. براساس تصويب اين جلسات، طرح در سه دبيرستان دولتي و يک دبيرستان غيرانتفاعي در پايه دوم و در چهار منطقه آموزش‌وپرورش به‌شکل آزمايشي اجرا شود. اسامي دبيرستان‌هاي منتخب به‌شرح ذيل است:

1- منطقه 4 ، دبيرستان آبسال

2- منطقه 5 ، دبيرستان دکتر مصاحب

3- منطقه 7 ، دبيرستان نداي آزادي

4- منطقه 15 ، دبيرستان شهداي راه کارگر

براي انتخاب مدارس فوق معيارهاي ذيل در نظر گرفته شدند:^[1]

1- وجود آمادگي، انگيزه و درک ضرورت‌هاي کاربرد فناوري اطلاعات در مديريت مدرسه

2- دارا بودن حداقلي از سابقه فعاليت‌هاي فناوري اطلاعات در مدرسه

3- دارا بودن حداقل فضاي فيزيکي مورد نياز اجراي طرح در مدرسه

4- مدرسه انتخاب شده، نمودي از واقعيت‌هاي آموزش‌وپرورش و قابل تعميم به ساير مدارس در سطح کشور باشد.

پس از تعيين مدارس، جلساتي براي تعيين دقيق نحوه عملکرد و پيشبرد طرح فوق، با حضور و هم‌فکري معاونت محترم نظري‌ومهارتي سازمان، مشاورين و کارشناسان IT سازمان، مديران مناطق طرح مدارس هوشمند، معاونين نظري‌ومهارتي و کارشناسان IT اين مناطق و مديريت اين مدارس تشکيل گرديد.

مدارس تعيين شده براي شروع و اجراي طرح بايد پيش‌نيازهايي را رعايت مي‌کردند که در ادامه عناوين کلي اين پيش‌نيازها بيان مي‌شود:

1- زيرساخت. شامل:

شبکه محلي؛

اتصال اينترنت؛

سخت‌افزار (رايانه شخصي، ايستگاه کاري، سرور HP ، چاپگر ليزري A3 و A4، چاپگر رنگي جوهر افشان، اسکنر A3 و ...(؛

2- نرم‌افزار. شامل:

وب‌سايت؛

سيستم مديريت آموزشي؛

محتواي الکترونيکي؛

ساير نرم‌افزارهاي آموزش الکترونيکي؛

اتوماسيون اداري مدرسه؛

پست الکترونيک؛

آنچه در زير به‌طور خلاصه خواهد آمد مواردي است که در جهت ايجاد مدارس هوشمند محقق گشته است:

تجهيزات:

مدارس فوق‌الذکر هر يک داراي سه سايت رايانه‌اي بوده و شبکه LAN اين مدارس در کليه کلاس‌ها و سايت‌ها و قسمت اداري دبيرستان نصب شده است. هم‌چنين تعداد 42 دستگاه رايانه و يک عدد ويدئو پرژکتور از سوي سازمان به اين مدارس اختصاص يافت.

در اين مدارس اتاقي جهت توليد محتواي الکترونيکي درنظر گرفته شده و اتاق دبيران نيز به چند دستگاه رايانه مجهز شده است.

نمونه‌هايي از سايت رايانه‌اي در مدارس هوشمند

تشكيل اتاق توليد محتوا در مدارس هوشمند

به‌كارگيري كامپيوتر در كتابخانه واستفاده از نرم‌افزارهاي كتابخانه و كتب الكترونيكي

آموزش

کاربرد فناوري اطلاعات در فعاليت‌هاي آموزشي/اداري يک مدرسه، نيازمند توانايي به‌کارگيري اين فناوري توسط کاربران آن است. بنابراين با توجه به نوع فعاليت و نقش افراد مختلف در مدرسه آموزش‌هاي تعيين گرديد.

آموزش در اين مدارس براي سه گروه دبيران و کادر اداري دبيرستان، دانش‌آموزان و اولياء آنها درنظر گرفته شد. دوره‌هاي آموزشي برگزار شده به شرح ذيل است:

1- براي دبيران و کادر اداري دبيرستان، دوره هاي ICDL و زبان انگليسي و کلاس‌هاي توليد محتواي الکترونيکي

2- براي دانش‌آموزان، دوره‌هاي ICDL

3- براي اولياء دانش‌آموزان، دوره‌هايinternet و word و windows

تصاويري از آموزش اوليا و دبيران در مدارس هوشمند

توليد محتوا

در اين مدارس توليد محتواي درسي با استفاده از نرم‌افزارهايي مانند Powerpoint و Flash توسط معلمان و دانش‌آموزان به‌شکل گسترده‌اي انجام پذيرفته است. توان‌مندي و زيبايي برخي توليدات تحسين برانگيز بوده و چشم‌انداز روشني را در اين راه ترسيم مي‌کند.

نمونه‌اي از فعاليت‌هاي توليد محتوا توسط دبيران و دانش‌آموزان

همكاري دبيران و دانش‌آموزان در جهت تحقيقات مرتبط با درس

وب‌سايت مدارس هوشمند

براي وب‌سايت اين مدارس از سوي سازمان ميزبان وب و نام دامنه تهيه گرديده و در اختيار آنها قرارداده شده و اين مدارس با همکاري شرکت‌هاي طرف قرارداد خود، توانايي ارتباط و آموزش و درج اخبار روز دبيرستان را در سايت خواهند داشت.

دبیرستان آبسال www.aabsalschool.com

دبیرستان ندای آزادی www.nedaye-azadi.sch.ir

دبیرستان دکتر مصاحب www.mosahebhighschool.com

نرم‌افزار مديريت و اتوماسيون اداري مدارس هوشمند

RFP نرم‌افزارهاي فوق درحال بررسي و تدوين بوده و در اين زمينه پس از تهيه سند راهبردي اين مدارس، از محصولات و خدمات شرکت‌هايي که توانايي انجام اين پروژه را داشته باشند استفاده خواهد شد.

سند راهبردي مدارس هوشمند

با توجه به لزوم انجام کار علمي در رابطه با راه‌اندازي اين‌گونه مدارس، استفاده از تجربيات ديگر کشورها و هم‌چنين بومي‌سازي اين تجربيات، سند راهبردي مدارس هوشمند در حال تدوين مي‌باشد. اين سند حداقل داراي دو بخش اصلي است:

1- بيانيه جهت‌گيري مدارس هوشمند (شامل مأموريت، چشم‌انداز، ارزش‌ها، اهداف و استراتژي‌ها)

2- برنامه اجرايي مدارس هوشمند (شامل سياست‌هاي اجرايي، برنامه زيرساخت مدرسه هوشمند، برنامه عملياتي ساليانه و پيش‌بيني روش مديريت طرح آزمايشي مدارس هوشمند)

هم‌چنين در جهت تقويت علمي و توسعه اين مدارس در مناطق ديگر با حضور دبيران و کادر اداري اين مدارس و کارشناسان IT مناطق، سمينارهاي علمي با عنوان طرح مدارس هوشمند درنظر گرفته شد. اولين سمينار در تاريخ 12/ 10 / 83 در تالار امام علي (ع) و سميناري دوم در تاريخ 19/11/83 در دبيرستان نداي آزادي وسمينار ديگری در 3و4 ارديبهشت ماه سال 84 در دبيرستان‌هاي آبسال برگزار گرديد.